Dân số Nhật Bản đang ở mức cảnh báo và đứng trước nguy cơ “tuyệt chủng”

Nhật Bản được biết đến là một quốc gia phát triển giàu mạnh trong suốt nhiều thập kỉ. Nếu xét về GDP, Nhật Bản là nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới chỉ sau Mỹ và Trung Quốc. Thế nhưng, đi cùng với sự phồn thịnh, đất nước này cũng tồn tại rất nhiều vấn đề đáng báo động. Trong số đó, vấn đề hàng đầu khiến người Nhật Bản lo ngại trong suốt 37 năm qua chính là sự eo hẹp về dân số trẻ.

Nhật Bản được biết có tỷ lệ dân số già hóa cao trên thế giới. Tốc độ tăng trưởng dân số cũng ngày càng chậm lại, chính phủ Nhật đang có những chính sách khuyến khích nhằm gia tăng dân số để cải thiện cơ cấu dân số trong tương lai. Hiện nay số dân của Nhật Bản là bao nhiêu người? Tỷ lệ dân số có sự thay đổi như thế nào so với thời kì trước đây? Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu nhé!

Dân số Nhật Bản - gánh nặng nền kinh tế Nhật
Dân số Nhật Bản – gánh nặng nền kinh tế Nhật

Trong suốt hơn hai thập kỷ qua, tỷ lệ sinh sản tại đất nước này giảm mạnh, trở thành đất nước có tỷ lệ sinh sản thấp thứ nhì thế giới, chỉ xếp sau Singapore. Vấn đề này ngày một nghiêm trọng hơn vì Nhật Bản là nơi có dân số già đông nhất thế giới. Người dân xứ sở hoa anh đào cũng đã nhìn ra vấn đề mà họ phải đối mặt, nhưng họ chưa tìm ra phương án giải quyết tối ưu.

Đặc điểm dân số Nhật Bản

Theo dữ liệu từ chính phủ Nhật Bản, năm 2018, nước này có mức giảm dân số tự nhiên lớn nhất trong lịch sử.

Trong năm 2018, quốc gia này cũng có tỷ lệ sinh thấp kỷ lục, với số lượng sinh ước tính giảm xuống còn 921.000 – thấp nhất kể từ khi các kỷ lục bắt đầu được thiết lập vào năm 1899, theo một báo cáo mới công bố của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản.

Thống kê số lượng trẻ sơ sinh của Nhật năm nay ước tính giảm khoảng 25.000 so với năm 2017, đánh dấu năm thứ 3 liên tiếp ở dưới ngưỡng 1 triệu.

Số người chết tại Nhật Bản trong năm 2018 cũng đạt kỷ lục mới kể từ sau chiến tranh với 1,369 triệu người. Theo đó, mức giảm dân số tự nhiên của nước này trong năm 2018 là 448.000 người – cao nhất trong lịch sử.

Dự báo nhân khẩu học của Nhật Bản
Dự báo nhân khẩu học của Nhật Bản

Theo CNN, Nhật Bản cũng là quốc gia “siêu già” với hơn 20% dân số ở độ tuổi từ 65 trở lên. Năm 2018, dân số của Nhật đạt 124 triệu người, nhưng được dự báo sẽ giảm xuống chỉ còn khoảng 88 triệu người vào năm 2065.

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đặt mục tiêu ngăn dân số giảm xuống dưới ngưỡng 100 triệu người vào năm 2060. Theo đó, vào năm ngoái, chính phủ nước này công bố gói ngân sách 2.000 tỷ Yên (18 tỷ USD) để mở rộng các trường mẫu giáo miễn học phí cho trẻ từ 3 – 5 tuổi và cho trẻ dưới 2 tuổi của từ các hộ gia đình thu nhập thấp, đồng thời giảm thời gian chờ đợi tại những trung tâm chăm sóc sức khoẻ ban ngày.

Dân số Nhật Bản giảm kỷ lục
Dân số Nhật Bản giảm kỷ lục

Dân số hiện tại của Nhật Bản là 127.162.625 người vào ngày 26/04/2019 theo số liệu mới nhất từ Liên Hợp Quốc. Trong đó chủ yếu là người Nhật Bản (trên 99%), có không quá 20 ngàn người Ainu, trên 64 vạn người Triều Tiên, trên 33,5 vạn người Hoa và 1,7 vạn người Việt Nam

  • Dân số Nhật Bản hiện chiếm 1,68% dân số thế giới.
  • Nhật Bản đang đứng thứ 11 trên thế giới trong bảng xếp hạng dân số các nước và vùng lãnh thổ.
  • Mật độ dân số của Nhật Bản là 350 người/km2.
  • Với tổng diện tích là 364.571 km2. 94,50% dân số sống ở thành thị (120.356.505 người vào năm 2016).
  • Độ tuổi trung bình ở Nhật Bản là 47 tuổi.

Nhật Bản là nước có tuổi thọ trung bình cao nhất thế giới?

Thống kê dân số Nhật đến năm 2010
Thống kê dân số Nhật đến năm 2010

Theo thống kê mới nhất của liên hợp quốc, Nhật Bản là quốc gia có tuổi thọ trung bình cao nhất thế giới theo đó:

  • Tổng tuổi thọ (cả hai giới tính) ở Nhật Bản là 84,0 tuổi, cao hơn tuổi thọ trung bình của dân số thế giới là 72 tuổi
  • Tuổi thọ trung bình của nam giới là 80,7 tuổi.
  • Tuổi thọ trung bình của nữ giới là 87,2 tuổi.

Đây là con số đáng ngưỡng mộ nếu như sau Chiến tranh Thế giới II, Nhật Bản từng là nước có tuổi thọ thấp nhất thế giới, điều này là nhờ chế độ ăn uống hợp lý cùng thói quen sống hòa nhập với thiên nhiên.

Dân số Nhật Bản đang bị già hóa?

Bản đồ tốc độ gia tăng dân số Nhật 1951-2017
Bản đồ tốc độ gia tăng dân số Nhật 1951-2017

Theo số liệu thống kê của Bộ Y tế Nhật Bản, năm 2017 tại Nhật chỉ có 941.000 em bé ra đời, tỷ lệ sinh cực thấp so với trung bình thế giới

Phân bố độ tuổi của Nhật hiện nay như sau:

  • 13,1% dân số Nhật Bản dưới 15 tuổi, tương đương 16.585.533 người (8.515.836 nam / 8.070.960 nữ)
  • 64% người dân trong độ tuổi từ 15 đến 64 tuổi, tương đương 80.886.544 người (40.787.040 nam / 40.099.504 nữ)
  • 22,9% dân số trên 64 tuổi, tương đương 28.913.148 người (12.266.950 nam / 16.646.198 nữ)

Theo đó chỉ cố 64% dân số Nhật Bản nằm trong độ tuổi lao động, con số này được dự báo sẽ tiếp tục giảm trong thời gian tới gây áp lực nặng nề tới nền kinh tế Nhật khi số người phụ thuộc sẽ tăng lên. Chính vì đó, nhằm giải quyết vấn đề thiếu hụt lao động trầm trọng, Nhật Bản đẩy mạnh công tác tuyển dụng lao động nước ngoài sang đây làm việc trong đó có lao động Việt từ lao động phổ thông lẫn lao động có trình độ cao.

Năm 2018, chính phủ Nhật Bản đang có chính sách thu hút thêm 500.000 lao động nước ngoài nhằm đối phó tình trạng thiếu hụt nhân lực tại quốc gia này. Đây là cơ hội lớn cho lao động Việt muốn sang Nhật làm việc.

Trong suốt hơn hai thập kỷ, tỷ lệ sinh sản tại Nhật giảm mạnh, trở thành đất nước có tỷ lệ sinh sản thấp thứ nhì thế giới, chỉ xếp sau Singapore”

Vấn đề này ngày một nghiêm trọng hơn vì Nhật Bản là nơi có dân số già đông nhất thế giới. Người dân xứ sở hoa anh đào cũng đã nhìn ra vấn đề mà họ phải đối mặt, nhưng chưa tìm ra phương án giải quyết tối ưu.

Số trẻ em chỉ chiếm 1/10 dân số Nhật Bản.
Số trẻ em chỉ chiếm 1/10 dân số Nhật Bản.

Từ năm 1982 đến nay, Nhật Bản chưa hề có bất kì biện pháp nào giúp thay đổi tình trạng thiếu hụt dân số trẻ. Không những vậy, con số trên được dự đoán sẽ tiếp tục đi xuống trong năm nay và không hề có dấu hiệu ngừng lại.

Đứng trước tình trạng gần như không thể cứu vãn này, thành phố Tokyo là niềm hy vọng duy nhất của Nhật Bản. Tỉnh giáp biển Okinawa cũng góp phần vun đắp vào sự kì vọng này với tỷ lệ trẻ em đạt đến 17.1%, trong khi tỉnh thấp nhất là Akita với con số 10.1%.

Tokyo cùng một số ít tỉnh lẻ là những nơi có tỷ lệ sinh sản khả quan.
Tokyo cùng một số ít tỉnh lẻ là những nơi có tỷ lệ sinh sản khả quan.

Trong năm 2019, dân số của Nhật Bản dự kiến sẽ giảm -299.118 người và đạt 127.018.680 người vào đầu năm 2019. Gia tăng dân số tự nhiên được dự báo là âm, vì số lượng sinh sẽ ít hơn số người chết đến -345.863 người.

Nếu tình trạng di cư vẫn ở mức độ như năm trước, dân số sẽ tăng 46.745 người. Điều đó có nghĩa là số người chuyển đến Nhật Bản để định cư sẽ chiếm ưu thế so với số người rời khỏi đất nước này để định cư ở một nước khác. Theo ước tính của Liên Hợp Quốc, tỷ lệ thay đổi dân số hàng ngày của Nhật Bản vào năm 2019 sẽ như sau:

  • 2.816 trẻ em được sinh ra trung bình mỗi ngày
  • 3.764 người chết trung bình mỗi ngày
  • 128 người di cư trung bình mỗi ngày

Kết quả là dân số Nhật Bản sẽ giảm trung bình -820 người mỗi ngày trong năm 2019.

Tỷ lệ dân số phụ thuộc theo độ tuổi cao:

Tỷ lệ dân số phụ thuộc là tỷ lệ của những người không có khả năng lao động (người phụ thuộc) trên lực lượng lao động của một quốc gia. Phần phụ thuộc bao gồm dân số dưới 15 tuổi và người từ 65 tuổi trở lên. Lực lượng lao động bao gồm dân số từ 15 đến 64 tuổi. Tổng tỷ lệ dân số phụ thuộc ở Nhật Bản là 56.25%. Tổng tỷ lệ dân số phụ thuộc ở Nhật Bản năm 2019 là 68,3%.

Tỷ lệ trẻ em phụ thuộc: Tỷ lệ trẻ em phụ thuộc là tỷ lệ người dưới độ tuổi lao động (dưới 15 tuổi) so với lực lượng lao động của một quốc gia. Tỷ lệ trẻ em phụ thuộc ở Nhật Bản là 21,5%.

Tuổi thọ trung bình

Tuổi thọ là một trong những chỉ số nhân khẩu học quan trọng nhất. Nó cho biết thời gian từ lúc một người được sinh ra cho đến khi chết đi. Tổng tuổi thọ (cả hai giới tính) ở Nhật Bản là 84,0 tuổi. Với đà tăng trưởng dân số âm như hiện nay, dân số Nhật Bản đang có sự già hóa nhanh chóng.

Chính vì dân số giảm nên nước Nhật thường tuyển lao động, thực tập sinh từ các nước đang phát triển và chiêu dụng nhân tài kỹ sư, các chuyên gia kinh tế từ nước ngoài.

Người trẻ Nhật Bản đă thẳng thắn bày tỏ ý kiến về vấn đề này:

  • Tỷ lệ sinh sản của đất nước chúng ta liên tục giảm trong hơn hai thập kỷ rồi đúng không? Đất nước chúng ta vốn dĩ chẳng hề có chút động lực nào để cải thiện nó cả. Dân số của chúng ta chủ yếu là người lớn tuổi, thế nên dù họ có khó chịu về vấn đề này thì mọi thứ vẫn không thể nào thay đổi, vì họ không hiểu được chúng tôi.
  • Họ luôn hỏi rằng sao chúng tôi không chịu sinh con. Rõ ràng, việc nuôi dạy một đứa trẻ không phải là chuyện đơn giản. Có rất nhiều vấn đề phải lo hơn, đồng nghĩa là chúng tôi phải làm việc nhiều hơn, thậm chí là phải nợ nần để có tiền lo cho chúng.
  • Người dân Nhật Bản nào cũng phải trầy trật với các loại thuế và nhiều loại áp lực từ công việc. Thuế thu nhập, thuế địa phương, trợ cấp cũng cũng như bảo hiểm y tế. Nếu như bạn không làm việc thì xem như bạn chỉ còn mỗi con đường là tự sát mà thôi. Hơn phân nửa dân số Nhật Bản đang vật lộn để sống cuộc đời của chính họ. Vì những lí do đó nên chúng tôi rất lo sợ việc phải có con.

Có thể hiểu nguyên nhân chính dẫn đến việc thiếu hụt dân số trẻ ở Nhật Bản chính là do áp lực công việc và áp lực tài chính đang đè nặng lên vai của những thanh niên ở đất nước này. Họ không muốn gánh vác thêm trách nhiệm sinh đẻ, nuôi dưỡng và giáo dục con cái khi bản thân còn chưa thể lo cho mình.

Chính vì áp lực công việc đè nặng nên việc lập gia đình với những người trẻ Nhật Bản là chuyện vô cùng xa vời. Dù rằng đã nhìn nhận được vấn đề cũng như nguyên nhân, thế nhưng chính phủ Nhật Bản vẫn chưa hề đưa ra phương án giải quyết nào khiến người dân an tâm. Nếu như không có sự can thiệp thì e rằng người dân Nhật Bản trong tương lai sẽ thật sự biến mất.

Người dân Nhật Bản trong tương lai sẽ biến mất nếu như tình trạng này không cải thiện.
Người dân Nhật Bản trong tương lai sẽ biến mất nếu như tình trạng này không cải thiện.

Giải pháp

Giới phân tích cho rằng, để giảm bớt khó khăn cho bài toán dân số hiện nay, Chính phủ Nhật Bản cần thực hiện các biện pháp sau:

  • Một là, phải có chiến lược rõ ràng để định hướng phát triển cho đất nước có quy mô dân số tầm trung. Dù có giảm xuống hàng chục triệu người, dân số Nhật Bản vẫn lớn hơn nhiều nước châu Âu. Nếu Nhật Bản xây dựng được một xã hội “mạnh”, có khả năng tạo ra các giá trị tinh thần thì nước này vẫn có thể đóng góp đáng kể cho thế giới. Để làm được điều này, trước hết, Nhật Bản cần cải tổ cơ cấu kinh tế với việc tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương, ký các thỏa thuận tự do thương mại và hợp tác kinh tế với nhiều nước khác.
  • Hai là, phải tìm mọi biện pháp để tăng tỷ lệ sinh. Nhiệm vụ cấp thiết hiện nay là phải tìm ra và thực thi các biện pháp toàn diện nhằm cải thiện tình trạng thất nghiệp trong những người trẻ để họ có thể đảm bảo cuộc sống gia đình, qua đó cải thiện độ tuổi kết hôn, bởi giới trẻ Nhật Bản đang có xu hướng kết hôn muộn hơn. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng cần xây dựng hệ thống chăm sóc y tế dành cho trẻ em, thay vì quá chú trọng vào người già.
  • Ba là, phải có biện pháp để phụ nữ và người già tham gia nhiều hơn vào thị trường lao động thông qua cải thiện môi trường làm việc và môi trường xã hội.
  • Bốn là, phải nâng cao năng suất lao động thông qua những sáng kiến về công nghệ. Để làm điều này, Nhật Bản phải đầu tư nhiều hơn cho giáo dục, có nhiều chính sách ưu đãi những người làm việc trong lĩnh vực khoa học công nghệ.
  • Năm là, phải có chính sách thu hút người nước ngoài có trình độ đến làm việc và cống hiến. Nếu thu hút được đội ngũ trí thức trình độ cao, Nhật Bản sẽ có nhiều chương trình thúc đẩy kinh tế cũng như các lĩnh vực khác, và khi đó vị thế của Nhật Bản trên trường quốc tế sẽ được cải thiện với những đóng góp xứng đáng cho nhân loại.

Những con số thống kê ở trên đã cho chúng ta cái nhìn nhiều chiều về con đường đi thực tập sinh của các bạn lao động Việt Nam khi chọn Nhật Bản là nơi phát triển công việc. Ở Nhật tỉ lệ sinh ít, khiến các nhà đầu tư và doanh nghiệp bắt buộc phải lựa chọn các nước đang phát triển như Việt Nam, Philippin,.. để đưa người lao động sang Nhật học tập và làm việc. Mong bài viết này sẽ giúp ích cho quyết định sau này của bạn có nên đi xuất khẩu lao động Nhật ko nhé, cùng chia sẻ bài viết để mọi người cùng biết nhé.

1314 views